ผู้สอบบัญชี CPA กับ TA ต่างกันอย่างไร? บริษัทต้องใช้แบบไหน และค่าสอบบัญชีคิดจากอะไร

ผู้สอบบัญชีคือใคร และทำไมนิติบุคคลต้องมี?

ผู้สอบบัญชี คือผู้ที่ตรวจสอบงบการเงินของกิจการอย่างเป็นอิสระ แล้วแสดงความเห็นว่างบการเงินนั้นแสดงข้อมูลถูกต้องตามที่ควรในสาระสำคัญหรือไม่

งบการเงินของบริษัทจำกัดและห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลต้องผ่านการตรวจสอบก่อนนำไปอนุมัติและยื่นต่อหน่วยงานรัฐ ผู้สอบบัญชีจึงเป็นคนละบทบาทกับ ผู้ทำบัญชี ซึ่งเป็นผู้บันทึกบัญชีและจัดทำงบการเงิน

สรุปง่าย ๆ คือ

• ผู้ทำบัญชี บันทึกรายการและจัดทำงบการเงิน
• ผู้สอบบัญชี ตรวจสอบงบการเงินนั้นอย่างเป็นอิสระและลงลายมือชื่อแสดงความเห็น

ผู้ทำบัญชีกับผู้สอบบัญชีของกิจการเดียวกันจึงไม่ควรเป็นบุคคลเดียวกัน เพราะผู้สอบบัญชีต้องมีความเป็นอิสระ

CPA คืออะไร?

CPA (Certified Public Accountant) หรือผู้สอบบัญชีรับอนุญาต คือผู้ที่ได้รับใบอนุญาตเป็นผู้สอบบัญชีตามกฎหมายว่าด้วยวิชาชีพบัญชี โดยต้องผ่านการสอบและมีประสบการณ์ตามเกณฑ์ที่สภาวิชาชีพบัญชีกำหนด

CPA สามารถตรวจสอบและแสดงความเห็นต่องบการเงินของนิติบุคคลได้ทุกขนาด ทั้งบริษัทจำกัด ห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล และบริษัทมหาชนจำกัด (สำหรับบริษัทในตลาดหลักทรัพย์ ผู้สอบบัญชีต้องได้รับความเห็นชอบตามเกณฑ์ของหน่วยงานกำกับเพิ่มเติม)

TA คืออะไร?

TA (Tax Auditor) หรือผู้สอบบัญชีภาษีอากร คือผู้ที่ขึ้นทะเบียนกับกรมสรรพากร มีสิทธิตรวจสอบและรับรองบัญชีได้เฉพาะ ห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลขนาดเล็ก ที่มี

• ทุนไม่เกิน 5 ล้านบาท
• สินทรัพย์รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท
• รายได้รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท

ต้องเข้าเงื่อนไข ครบทั้ง 3 ข้อ หากห้างหุ้นส่วนเติบโตจนเกินเกณฑ์ข้อใดข้อหนึ่ง ต้องเปลี่ยนไปใช้ CPA

ตารางเปรียบเทียบ CPA กับ TA

เรื่อง	CPA (ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต)	TA (ผู้สอบบัญชีภาษีอากร)
หน่วยงานที่กำกับ	สภาวิชาชีพบัญชี	กรมสรรพากร
ตรวจสอบบริษัทจำกัดได้หรือไม่	ได้	ไม่ได้
ตรวจสอบห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลได้หรือไม่	ได้ทุกขนาด	ได้เฉพาะห้างขนาดเล็กตามเกณฑ์
ขอบเขตงาน	ตรวจสอบงบการเงินตามมาตรฐานการสอบบัญชี	ตรวจสอบและรับรองบัญชีตามหลักเกณฑ์ของกรมสรรพากร
เหมาะกับ	นิติบุคคลทั่วไปและกิจการที่ต้องการเติบโต	ห้างหุ้นส่วนขนาดเล็ก

บริษัทจำกัดต้องใช้ CPA เสมอหรือไม่?

ใช่ บริษัทจำกัดต้องใช้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) ตรวจสอบงบการเงิน ไม่ว่าบริษัทจะมีทุนจดทะเบียนเท่าใด มีรายได้หรือไม่ หรือเพิ่งเปิดบริษัทปีแรกก็ตาม

ส่วนห้างหุ้นส่วนจำกัดสามารถเลือกใช้ TA ได้หากเข้าเงื่อนไขห้างขนาดเล็ก หรือจะใช้ CPA ก็ได้

หากยังไม่แน่ใจว่าจะจดทะเบียนเป็นบริษัทหรือห้าง อ่านเพิ่มเติม:

จดทะเบียนบริษัทจำกัด หรือ ห้างหุ้นส่วนจำกัด แบบไหนดี?

ผู้สอบบัญชีทำอะไรบ้าง?

1. วางแผนการตรวจสอบ

ทำความเข้าใจธุรกิจ ระบบบัญชี และความเสี่ยงที่อาจทำให้งบการเงินผิดพลาด

2. ตรวจสอบหลักฐานประกอบรายการ

เช่น ยืนยันยอดเงินฝากธนาคาร ตรวจเอกสารรายได้และค่าใช้จ่าย ตรวจรายการลูกหนี้ เจ้าหนี้ สินค้าคงเหลือ และสินทรัพย์ถาวร

3. สอบถามและขอข้อมูลเพิ่มเติม

หากพบรายการที่ไม่มีเอกสารรองรับหรือผิดปกติ ผู้สอบบัญชีจะสอบถามและอาจเสนอให้ปรับปรุงรายการ

4. แสดงความเห็นในรายงานของผู้สอบบัญชี

เมื่อตรวจสอบเสร็จ ผู้สอบบัญชีจะออกรายงานพร้อมความเห็นต่องบการเงิน ซึ่งเป็นเอกสารที่ต้องใช้ประกอบการอนุมัติงบและยื่นต่อหน่วยงานรัฐ

---

ค่าสอบบัญชีคิดจากอะไร?

ค่าสอบบัญชีไม่มีอัตราตายตัว โดยทั่วไปขึ้นอยู่กับปัจจัยเหล่านี้

• ขนาดของกิจการ เช่น รายได้ สินทรัพย์ และจำนวนรายการ
• ความซับซ้อนของธุรกิจ เช่น มีสินค้าคงเหลือ งานโครงการ หรือรายการกับบริษัทในเครือ
• ความพร้อมของเอกสาร เอกสารครบและบัญชีเป็นระบบ จะใช้เวลาตรวจน้อยกว่า
• คุณภาพของการทำบัญชีระหว่างปี หากต้องปรับปรุงรายการจำนวนมาก งานตรวจสอบจะเพิ่มขึ้น
• ระยะเวลาที่ต้องการ งานเร่งด่วนใกล้กำหนดยื่นอาจมีค่าใช้จ่ายสูงกว่า

ดังนั้น วิธีลดค่าสอบบัญชีที่ได้ผลที่สุดคือ ทำบัญชีให้เรียบร้อยและส่งเอกสารให้ครบตั้งแต่ระหว่างปี

อ่านเพิ่มเติม:

การทำบัญชีรายเดือนคืออะไร? บริษัทต้องทำอะไรบ้าง และมีค่าใช้จ่ายเท่าไร

ควรติดต่อผู้สอบบัญชีเมื่อไร?

ไม่ควรรอจนใกล้กำหนดยื่นงบ เพราะช่วงต้นปีเป็นช่วงที่ผู้สอบบัญชีมีงานมาก สำหรับบริษัทที่ปิดรอบบัญชีวันที่ 31 ธันวาคม ควรนัดหมายผู้สอบบัญชีตั้งแต่ไตรมาสสุดท้ายของปี และส่งงบให้ตรวจได้ตั้งแต่ต้นปีถัดไป

หากตรวจสอบล่าช้าจนไม่สามารถอนุมัติงบได้ทัน อาจกระทบต่อกำหนดยื่นงบการเงินและแบบ ภ.ง.ด.50 ได้

อ่านเพิ่มเติม:

ยื่นงบการเงินล่าช้า หรือไม่ยื่นงบ โดนปรับอย่างไร?

เลือกผู้สอบบัญชีอย่างไร?

• ตรวจสอบสถานะใบอนุญาตของ CPA หรือการขึ้นทะเบียนของ TA ว่ายังมีผลอยู่
• มีประสบการณ์กับธุรกิจประเภทเดียวกัน
• แจ้งขอบเขตงานและค่าบริการชัดเจนตั้งแต่ต้น
• สามารถวางแผนงานให้ทันกำหนดยื่นงบได้
• เป็นอิสระจากผู้ทำบัญชีของกิจการ

สรุป

CPA ตรวจสอบงบการเงินได้ทุกนิติบุคคล และเป็นผู้สอบบัญชีที่ บริษัทจำกัดทุกแห่งต้องใช้ ส่วน TA ตรวจสอบได้เฉพาะห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลขนาดเล็กที่มีทุนไม่เกิน 5 ล้านบาท สินทรัพย์และรายได้รวมไม่เกินอย่างละ 30 ล้านบาท

การเตรียมบัญชีและเอกสารให้พร้อมตั้งแต่ระหว่างปี จะช่วยให้การตรวจสอบเร็วขึ้น ค่าใช้จ่ายเหมาะสม และยื่นงบได้ทันกำหนด

แหล่งอ้างอิง

• กรมสรรพากร: ผู้สอบบัญชีภาษีอากร
• สภาวิชาชีพบัญชี

ให้ SmartAcc ดูแลบัญชีและธุรกิจของคุณตั้งแต่วันแรก

หากคุณกำลังวางแผนเริ่มต้นธุรกิจ SmartAcc Accounting & Audit Co., Ltd. พร้อมให้บริการครบวงจร ทั้งจดทะเบียนบริษัท แก้ไขเปลี่ยนแปลงข้อมูลบริษัท รับทำบัญชีรายเดือน ยื่นภาษี และตรวจสอบงบการเงิน โดยทีมงานมืออาชีพที่พร้อมให้คำปรึกษาอย่างใกล้ชิด

📌 แอดไลน์ : @smartacc
📞 095-814-4519
📞 081-296-6739
📞 082-971-9614