บริษัทจำกัด กับ ห้างหุ้นส่วนจำกัด ต่างกันอย่างไร?
เมื่อเจ้าของธุรกิจตัดสินใจเปลี่ยนจากการทำธุรกิจในนามบุคคลธรรมดามาเป็นนิติบุคคล คำถามแรกที่มักเจอคือ ควรจดทะเบียนเป็นบริษัทจำกัด (บจก.) หรือห้างหุ้นส่วนจำกัด (หจก.)
ทั้งสองรูปแบบเป็นนิติบุคคลเหมือนกัน เสียภาษีเงินได้นิติบุคคลในอัตราเดียวกัน และต้องทำบัญชีและยื่นงบการเงินทุกปีเหมือนกัน แต่มี ความแตกต่างสำคัญอยู่ที่ความรับผิดของเจ้าของ โครงสร้างการบริหาร และความยืดหยุ่นในการขยายธุรกิจ
บทความนี้สรุปความต่างแบบเข้าใจง่าย เพื่อให้เลือกรูปแบบที่เหมาะกับธุรกิจก่อนเริ่มจดทะเบียน
ตารางเปรียบเทียบ บริษัทจำกัด vs ห้างหุ้นส่วนจำกัด
| เรื่อง | บริษัทจำกัด | ห้างหุ้นส่วนจำกัด |
|---|---|---|
| จำนวนผู้ก่อตั้งขั้นต่ำ | ผู้เริ่มก่อการอย่างน้อย 2 คน | หุ้นส่วนอย่างน้อย 2 คน |
| ความรับผิดของเจ้าของ | ผู้ถือหุ้นรับผิดจำกัดไม่เกินค่าหุ้นที่ยังชำระไม่ครบ | ต้องมีหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิดอย่างน้อย 1 คน ซึ่งรับผิดในหนี้ของห้างไม่จำกัดจำนวน |
| ผู้บริหาร | กรรมการบริษัท | หุ้นส่วนผู้จัดการ (ต้องเป็นหุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด) |
| การชำระค่าหุ้น | ต้องชำระค่าหุ้นอย่างน้อย 25% ของมูลค่าหุ้นที่จดทะเบียน | ชำระตามที่ตกลงกันระหว่างหุ้นส่วน |
| การประชุมผู้ถือหุ้น | ต้องจัดประชุมใหญ่ตามที่กฎหมายกำหนด | ไม่มีการประชุมผู้ถือหุ้นแบบบริษัท |
| ผู้ตรวจสอบบัญชี | ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) | CPA หรือผู้สอบบัญชีภาษีอากร (TA) ได้ หากเป็นห้างขนาดเล็กตามเกณฑ์ |
| การเปลี่ยนเจ้าของ | โอนหุ้นได้ค่อนข้างคล่องตัว | การเปลี่ยนหุ้นส่วนต้องได้รับความยินยอมและจดทะเบียนเปลี่ยนแปลง |
| ภาพลักษณ์ในการทำธุรกิจ | ได้รับความนิยมและคุ้นเคยมากกว่าในการติดต่อลูกค้าองค์กร | เหมาะกับกิจการขนาดเล็กหรือธุรกิจครอบครัว |
ความรับผิดของเจ้าของ: เรื่องที่ต่างกันมากที่สุด
บริษัทจำกัด
ผู้ถือหุ้นของบริษัทจำกัด รับผิดจำกัดเพียงไม่เกินจำนวนเงินค่าหุ้นที่ตนยังชำระไม่ครบ หากบริษัทมีหนี้สิน เจ้าหนี้โดยหลักจะเรียกร้องจากทรัพย์สินของบริษัท ไม่ใช่ทรัพย์สินส่วนตัวของผู้ถือหุ้น
ตัวอย่างเช่น ผู้ถือหุ้นถือหุ้นมูลค่า 400,000 บาท และชำระค่าหุ้นแล้ว 100,000 บาท ความรับผิดต่อหนี้ของบริษัทจะจำกัดอยู่ที่ส่วนที่ยังชำระไม่ครบ คือ 300,000 บาท
ห้างหุ้นส่วนจำกัด
ห้างหุ้นส่วนจำกัดต้องมีหุ้นส่วน 2 ประเภท ได้แก่
- หุ้นส่วนจำพวกจำกัดความรับผิด รับผิดไม่เกินจำนวนเงินที่ตกลงลงหุ้น
- หุ้นส่วนจำพวกไม่จำกัดความรับผิด รับผิดในหนี้ของห้างโดยไม่จำกัดจำนวน
ดังนั้น หากห้างมีหนี้สินมากกว่าทรัพย์สิน หุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิดอาจต้องรับผิดชำระหนี้ด้วยทรัพย์สินส่วนตัว นี่คือเหตุผลหลักที่เจ้าของธุรกิจหลายรายเลือกจดทะเบียนเป็นบริษัทจำกัด
จำนวนคนที่ต้องใช้ในการจดทะเบียน
ปัจจุบัน ทั้งบริษัทจำกัดและห้างหุ้นส่วนจำกัดใช้ผู้ร่วมก่อตั้งอย่างน้อย 2 คน จึงไม่ใช่ปัจจัยที่ทำให้สองรูปแบบนี้ต่างกันมากเหมือนในอดีต
สำหรับรายละเอียดบทบาทของผู้เริ่มก่อการ ผู้ถือหุ้น และกรรมการ อ่านเพิ่มเติมได้ที่:
จดทะเบียนบริษัทต้องใช้กี่คน? ผู้เริ่มก่อการ ผู้ถือหุ้น และกรรมการ
ทุนจดทะเบียนและการชำระค่าหุ้น
บริษัทจำกัดต้องชำระค่าหุ้นอย่างน้อย 25% ของมูลค่าหุ้นที่จดทะเบียน ส่วนห้างหุ้นส่วนจำกัดจะชำระเงินลงหุ้นตามที่หุ้นส่วนตกลงกัน
อย่างไรก็ตาม ไม่ว่าจะเลือกรูปแบบใด ทุนจดทะเบียนควรสอดคล้องกับขนาดธุรกิจจริง เพราะมีผลต่อความน่าเชื่อถือ การประเมินของคู่ค้า และเกณฑ์บางอย่างทางบัญชีและภาษี
อ่านตัวอย่างการคำนวณได้ที่:
ทุนจดทะเบียน 1 ล้านบาท ต้องใช้เงินจริงเท่าไร?
การทำบัญชี การตรวจสอบบัญชี และการยื่นงบ
ทั้งบริษัทจำกัดและห้างหุ้นส่วนจำกัด ต้องจัดทำบัญชี จัดทำงบการเงิน และยื่นงบการเงินต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้าทุกปี ไม่ว่าจะมีรายได้หรือไม่ก็ตาม
ความต่างที่สำคัญคือผู้ตรวจสอบบัญชี
- บริษัทจำกัด ต้องให้ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) ตรวจสอบและแสดงความเห็นต่องบการเงิน
- ห้างหุ้นส่วนจำกัดขนาดเล็ก ที่มีทุนไม่เกิน 5 ล้านบาท สินทรัพย์รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท และรายได้รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท สามารถใช้ผู้สอบบัญชีภาษีอากร (TA) ได้
ในทางปฏิบัติ ค่าสอบบัญชีของห้างขนาดเล็กที่ใช้ TA จึงอาจประหยัดกว่าเล็กน้อย แต่ส่วนต่างนี้ไม่ควรเป็นเหตุผลเดียวในการตัดสินใจ
ภาษีของบริษัทจำกัดและห้างหุ้นส่วนจำกัดต่างกันไหม?
โดยหลักไม่ต่างกัน เพราะห้างหุ้นส่วนจำกัดและบริษัทจำกัดต่างเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลในอัตราเดียวกัน รวมถึงสิทธิอัตราภาษีแบบขั้นบันไดสำหรับกิจการ SME ที่เข้าเงื่อนไข
หน้าที่ภาษีอื่น ๆ เช่น ภาษีมูลค่าเพิ่ม ภาษีหัก ณ ที่จ่าย และภาษีเงินเดือนพนักงาน ก็เป็นไปตามลักษณะธุรกรรมเหมือนกันทั้งสองรูปแบบ
จดทะเบียนผ่านช่องทางไหน?
กรมพัฒนาธุรกิจการค้าให้บริการจดทะเบียนห้างหุ้นส่วนและบริษัทผ่านระบบ DBD Biz Regist และมีประกาศว่าตั้งแต่วันที่ 1 พฤศจิกายน 2569 การจดทะเบียนจัดตั้งห้างหุ้นส่วนและบริษัทจำกัดจะให้บริการผ่านช่องทางออนไลน์เพียงช่องทางเดียว ผู้ประกอบการจึงควรเตรียมการยืนยันตัวตนทางดิจิทัลของผู้เกี่ยวข้องให้พร้อมก่อนเริ่มยื่นจดทะเบียน
อ่านขั้นตอนและเอกสารที่ต้องเตรียมได้ที่:
จดทะเบียนบริษัท DBD: ขั้นตอน เอกสาร ค่าใช้จ่าย และเรื่องที่ต้องรู้
ธุรกิจแบบไหนเหมาะกับบริษัทจำกัด?
- ต้องการแยกความเสี่ยงทางทรัพย์สินส่วนตัวออกจากธุรกิจ
- ทำงานกับลูกค้าองค์กร หน่วยงานราชการ หรือคู่ค้าต่างประเทศ
- มีแผนเพิ่มทุน รับผู้ถือหุ้นใหม่ หรือขอสินเชื่อในอนาคต
- มีผู้ร่วมลงทุนหลายคนและต้องการโครงสร้างการถือหุ้นที่ชัดเจน
ธุรกิจแบบไหนเหมาะกับห้างหุ้นส่วนจำกัด?
- ธุรกิจครอบครัวหรือกิจการขนาดเล็กที่หุ้นส่วนไว้ใจกันสูง
- มีหุ้นส่วนที่พร้อมรับผิดไม่จำกัดจำนวน และเข้าใจความเสี่ยงนี้
- ไม่มีแผนระดมทุนหรือเปลี่ยนผู้ถือหุ้นบ่อย
- ต้องการโครงสร้างที่เรียบง่ายและไม่ต้องจัดประชุมผู้ถือหุ้นแบบบริษัท
สรุป บริษัทจำกัด หรือ ห้างหุ้นส่วนจำกัด แบบไหนดี?
หากถามว่าแบบไหนดีกว่ากัน คำตอบขึ้นอยู่กับเป้าหมายของธุรกิจ แต่สำหรับผู้ประกอบการส่วนใหญ่ในปัจจุบัน บริษัทจำกัดมักเป็นตัวเลือกที่เหมาะกว่า เพราะความรับผิดของเจ้าของจำกัด ภาพลักษณ์น่าเชื่อถือ และรองรับการขยายธุรกิจได้ดีกว่า
ส่วนห้างหุ้นส่วนจำกัดยังเหมาะกับธุรกิจขนาดเล็กหรือกิจการครอบครัว ที่หุ้นส่วนผู้จัดการเข้าใจและยอมรับความรับผิดไม่จำกัดจำนวนได้
ก่อนตัดสินใจ ควรพิจารณาแผนธุรกิจ 3–5 ปีข้างหน้า เพราะการเปลี่ยนรูปแบบนิติบุคคลภายหลังมีขั้นตอนและค่าใช้จ่ายมากกว่าการเลือกให้เหมาะตั้งแต่แรก
แหล่งอ้างอิง
ให้ SmartAcc ดูแลบัญชีและธุรกิจของคุณตั้งแต่วันแรก
หากคุณกำลังวางแผนเริ่มต้นธุรกิจ SmartAcc Accounting & Audit Co., Ltd. พร้อมให้บริการครบวงจร ทั้งจดทะเบียนบริษัท แก้ไขเปลี่ยนแปลงข้อมูลบริษัท รับทำบัญชีรายเดือน ยื่นภาษี และตรวจสอบงบการเงิน โดยทีมงานมืออาชีพที่พร้อมให้คำปรึกษาอย่างใกล้ชิด
📌 แอดไลน์ : @smartacc
📞 095-814-4519
📞 081-296-6739
📞 082-971-9614
One Response